Yusuf Avcı

freelance grafik tasarım

Grafikerlere Dosya Format Sözlüğü

Dosya uzantılarının ne olduğu ne işe yaradığı hakkında küçük bir sözlük hazırladım:

TIFF Uzantısı: (Tagged Image File Format – Etiketlenmiş Görüntü Dosya Formatı) Aldus Corporation tarafından bit-eşlemli görüntüleri depolamak için yaratılan bir dosya formatı. Genellikle yüksek çözünürlüklü işler için kullanılır. Grafik programlarının hangisinin TIF formatında en başarılı olduğunu söylemek zor, şu anda hala yaygınlaşmamış TIF biçimleri de mevcut. TIF içinde JPG projesi olan JTIF ve birkaç resim barındıran tek TIF gibi formatlar bunlardan bazıları. PSD gibi layerlara ayrılmış şeklide vardır. Bütün ham resim dosyası şeklinde de vardır. Biçok program içinde uyumludur.

PDF Uzantısı: Adobe Acrobat’ın Portable Document Format’ına (taşınabilir doküman formatı) göre düzenlenmiş dosya türleri. Bu dosyaların bütün biçim özellikleri dosyaya kaydedildiği için platformlar arası taşımada sorun olmaz.  Tasarım programlarında hazırladığınız AI, CDR veya diğer uzantılı dosyaları baskıya gönderirken bu format kullanılır. Argümanları olduğu gibi doküman haline getirdiği için görüntü kalitesi düşmez vektörelliği kaybolmaz. PDF doküman birçok programda rahatlıkla açılabilir.

JPEG Uzantısı: Joint Picture Experts Group tarafından yaratılmış, dosyalının orijinal boyutunu küçülten bir sıkıştırma metodudur. Çalışmaları JPEG fotoğraf formatında gösterebilirsiniz.  Boyut açısından da dosyanın transferi rahatlıkla gerçekleşir. İnternet ortamındaki tüm fotoğraf uzantıları genellikle JPEG formatındadır. Bunu açmak için bilgisayar yeterlidir

EPS Uzantısı: (Encapsulated Postscript) Grafik ve görüntü dosyalarını depolamak için Adobe sistemi tarafından geliştirilen EPSF de denilen bir dosya biçemi standardıdır. Corel tarzı programlarda bazen sağlıkla olmasa da bu uzantıyı açabilir.

CDR Uzantısı: Corel Draw uzantısıdır. Yalnız hangi versiyonda kaydedildiği çok önemlidir. Çalışma dosyaları bu formatta saklanır.

PNG Uzantısı: Son dönemde en çok merak edilen grafik formatlarından biri de PNG. İnternet’in hız sorunu nedeniyle oldukça popüler olan GIF formatı, kısıtlamaları nedeniyle çoğu kişiyi bezdirmişti. Buna GIF’in sıkıştırma algoritmasını yaratan kurumların bir dönem telif ücreti istemesi eklenince yeni bir format ihtiyacı artık kendini iyice hissettirdi. Portable Netwok Graphic formatı da GIF’e alternatif olarak doğdu ama çok daha fazla özellik sunuyor. Genelde arkası transparan olarak kaydedilme özelliği nedeniyle kullanılır. Biçok program içinde uyumludur.

PSD Uzantısı: Grafik düzenleme programlarının en ünlüsü Photoshop’ın dosyaları kaydederken kullandığı kendi formatı da sadece bu nedenle dahi başlıca formatlar arasında yer alıyor. PSD daha fazla yer tutuyor, gerçek renk derinliğini başarıyla uyguluyor, her zaman katman bilgisi barındırıyor. Sıkıştırma kullanmıyor ve saydamlık özelliği yok. Ama Photoshop’da devam ettiğiniz projeler varsa en iyisi çalışmanızı PSD olarak tutmanız. Her seferinde farklı bir formatta kaydedip bunu açmaktansa Photoshop’ın dilini en iyi anladığı PSD’yi kullanıp düzeltmeleri yapmakta fayda var.

RAW Uzantısı: Aslında sözlük anlamı şudur Raw uzantısı birçok yazılım tarafından kullanılmaktadır. video veya ses dosyası olabilir. (ender olarak bazı fotoğraflar için de bu uzantı kullanılır), içeriğini bilmiyorsanız güncel winamp veya Vlc player ile deneyebilirsiniz. Bizim meslekte fotoğrafçıların kullandığı uzantıdır. Profesyonel fotoğraf makinelerinde aynı fotoğraflar JPG ve RAW formatında bulunur. RAW formatlı fotoğrafı Photoshop’ta açtığınızda karşınıza öndüzenleme ekranı gelir. Buradan profesyonel bir şekilde dilediğiniz gibi fotoğrafların renk-kontrast-parlaklık kısacası tüm görsel düzenlemelerini kolaylıkla yapabilirsiniz. RAW iyidir.

GIF Uzantısı: GIF olarak saklanan dosyalar fotoğraflarda ve de bol renkli görüntülerde JPEG’e göre daha başarısız sonuçlar verir. Önce benzer renklerdeki pikseller ayrı birimlere ayrılıp kaydedilir, ardından da dosya bir renge endekslenir. Bu nedenle GIF dosyaları en fazla 256 renk derinliğine sahiptir. Bazı durumlarda, GIF olarak kaydetme aşamasından önce resminizdeki renk derinliğini 256’ya düşürmeniz gerekebilir. Sıkıştırma özelliği olmayan GIF ile kalite kaybı olmaz ama tabii ki grafiğiniz 256 rengin üzerindeyse bu renge düşürülünce birçok özelliğinden olabilir. Ama bu kısıtlı renk derinliği dosya boyutunu oldukça küçültebilir. Çizgi film benzeri basit çizgisel görüntüler, şirket logoları, imzalar GIF’in başarılı olduğu resim tiplerine sadece birkaç örnektir. Ayrıca GIF dosyası birkaç görüntü barındırıp böylece hareketli bir animasyon sunabilir. Renklerin birbirine karışmadığı kalitede şeffaflık da GIF ile mümkündür. Görüntüdeki bir renk transparan olarak atanır. Biçok program içinde uyumludur.

BMP Uzantısı: Windows Bitmap formatı, Microsoft’un DOS dünyasına grafikleri taşırken kullandığı, Windows ve DOS ortamına özel başlıca araçlardan biriydi. GIF formatının aksine 24 bit renk derinliği sunan BMP artık pek fazla kullanılmıyor. Renk paleti sunan BMP’nin saydamlık, vb. özellikleri yok.

TGA Uzantısı: Truevision Targa sıkıştırma ile kaliteden vazgeçip küçük boyutta dosyalar elde edilebilen bir diğer format. Gerçek renk derinliği ve katman bilgisi barındıran TGA saydamlık seçeneği sunmuyor. TIFF formatı ile çok benzer özelliklere sahip olan TGA arkaplanda kalmış formatlardan biri olarak tanımlanabilir. Denemeniz ve boyutları karşılaştırmanız önerilir; kim bilir, belki bazı dosyalarınız için daha iyi bir alternatif olabilir.

CPT Uzantısı: Corel PHOTO-PAINT’in kayıt formatlarından biri olan CPT şekilleri piksellerle betimleyerek resmi oluşturur. CorelDRAW CPT dosyalarını başka dosyalara ekleyebilir ya da alabilir. Bu dosyaların renkli ya da gri ölçekli olması mümkündür. Corel PHOTO-PAINT ile CPT olarak kaydedilen dosyaların mask, lens, floating objects özellikleri korunur. Çok yaygın bir uzantı değildir.

PICT Uzantısı: Birçok program tarafından kullanılan bir dosya formatı. Pek çok multimedya uygulaması, ekranda grafik göstermek için PICT formatını kullanır.